241 Things

1000 Things is een subjectieve encyclopedie van inspirerende ideeën, dingen, personen en gebeurtenissen.

Lees de meest recente artikelen, of mail de redactie om bij te dragen.

Studium Generale 1000things lectures, The Hague

241 Things

Emma Kunz was populair vanwege haar krachten als healer en visionair. Mensen kwamen naar haar toe voor genezing of voor vragen over hun toekomst. Als antwoord op de vragen maakte Kunz tekeningen. In langdurige sessies, die soms wel 24 uur konden duren, gebruikte ze haar kunstwerken als een kaart voor de toekomst, als navigatiesysteem op existentiële levensvragen of als diagnose voor haar patiënten.

Emma Kunz

Zonder een kunstopleiding gevolgd te hebben begon ze te tekenen toen ze al ver in de 40 was. Grote mandala’s in gedetailleerde lijnen, complexe patronen met kleuren, lijnen wisselen elkaar af. Tijdens het tekenen was ze in trance. Ze at en dronk niet en ze was alleen maar gefixeerd op de persoon in kwestie of op de vraag die ze in haar hoofd had. Met behulp van een pendel maakte ze coördinaten die begin- en eindpunten waren op haar grafiekpapier. Tussen deze punten trok ze vervolgens miljarden lijnen.

Door haar toewijding aan haar tekeningen kon zij toegang vinden tot dimensies buiten het bewustzijn van alledag. De exactheid van haar tekeningen doet denken aan weldoordachte wiskundige composities die buiten hun schoonheid geheime formules van de kosmos herbergen. Binnen deze abstracte patronen ontrafelde zich voor Kunz een onderdeel van de werkelijkheid dat normalerwijze alleen buiten onze dagelijkse waarneming plaatsvindt. Tijdens haar leven werd Kunz’ werk niet geaccepteerd door de reguliere kunstwereld.

Een definitie als kunst vond ze te beperkt. Haar geometrisch spel was namelijk meer dan alleen kunst. Ze begreep dat de kracht van het beeld een belangrijk gereedschap is om diepe transformatieprocessen in het menselijk bewustzijn in werking te stellen en dat je hiermee invloed kan uitoefenen op wat er in de wereld gebeurt. Toch lagen haar tekeningen verspreid in haar kleine huis en waren ze niet bedoeld om op te hangen aan muren in een tentoonstelling. ‘Mijn werk is voor de eenentwintigste eeuw,’ zei ze. En daarin had ze gelijk. Ondertussen heeft de kunstwereld Kunz in al haar controversie geaccepteerd.

Tegen de jaren zestig stopte Kunz met het maken van haar tekeningen. Ze had ze niet langer nodig. Haar verbinding met de kosmos was nu zo sterk, ze kon direct antwoord ontvangen op haar vragen. De grenzen tussen de aardse tegenstellingen waren voor haar opgeheven.

Melanie Bonajo

Bazar Oxala, artigos de umbanda

Vanuit de taxi zie ik een bord met Ceramica, we springen uit de taxi om deze winkel niet te missen en dat blijkt een gelukkige ingeving want het blijkt hier om een echte voodoowinkel te gaan.

Achter de toonbank staat een hele relaxte man in een groen geblokt overhemd die ons rustig rond laat kijken. Een man met een brilletje komt binnen met een boodschappenbriefje en werkt dat secuur af. Met een mooi paars bundeltje met een lint erom verlaat hij de zaak. In deze winkel is goed te zien hoe het oude bijgeloof en het christendom hand in hand gaan, naast alle benodigdheden om voodoo te bedrijven, de toekomst te voorspellen, stukjes zeep om je zonden mee weg te wassen en drankjes die de liefde zullen doen opvlammen zijn er ook beeldjes en amuletten van heiligen om je te beschermen.

Officieel is Brazilië een katholiek land maar het oude animisme dat vanuit Afrika door de slaven is binnengebracht is een alom verspreid en levend geloof. In de slaventijd was het de slaven verboden om hun eigen religie te praktiseren en om toch hun eigen goden te kunnen aanbidden gaven ze deze de namen van de Christelijke heiligen. Zo heeft de godin van de zee Lemanja de heilige Maria als alter ego en haar feest wordt uitbundig gevierd op 31 december. De keramieken beelden staan allemaal in plastic verpakt in rijen opgesteld.

Een vreemd gekneveld negertje doet met zijn sm associaties het ergste vermoeden, welk onheil haal je je hiermee op de hals? maar toch blijkt ook dit beeld je te beschermen. Het is de heilige Anastacia die een monddoek draagt tegen besmettelijke ziekten en het beeld zal ook de eigenaar vrijwaren van ziektes. Ik koop het.

Heilige Anastacia
Verder neem ik wassen ex voto’s mee, afbeeldingen van delen van het lichaam die je in het vuur gooit om zo genezing af te smeken voor het betreffende lichaamsdeel. De bakken met in strikjes gevouwen briefjes zijn merkwaardig verdeeld, sommigen zijn uitverkocht, zoals 'pombagira' maar het bakje met 'exus' zit nog tjokvol. (van het woord pombagiras kan ik geen vertaling vinden maar de zin erboven betekent zoiets als 'een antwoord krijgen’) We nemen allebei een sorrybriefje mee, waarop in het Portugees een ritueel is beschreven waardoor je vergeving kunt krijgen.
'Exus' en 'pombagira'


Buiten Rio is een speciaal museum waar een particuliere collectie volkskunst te zien is, naar zeggen de grootste verzameling van Brazilië. Fransman Jacques van de Beuque reisde de hele wereld over en kocht gedurende veertig jaar de volkskunst op markten en fairs en winkeltjes. Daarna zorgde hij voor een huis om zijn collectie te tonen en dat is nu het museum Casa do Pontal.

De opstelling is veel cleaner dan in het andere museum over volkskunst in Rio de Janeiro. In alle ruimten zijn planken tegen de wand met daarop eindeloos veel keramieken beeldengroepen, een beetje alsof de verzamelaar gewoon alles wilde hebben, zonder een keuze te maken. De collectie is ook wat eenzijdiger. Het beste deel van de collectie is bijna onvindbaar, verstopt in een klein kamertje achter een onopvallend gesloten deur; de hilarische verzameling ‘arte erotica’, dagelijkse tafereeltjes van klei maar dan over seks, met veel overdrijving en humor. De plasticiteit van het medium klei leent zich daar uitstekend toe. Er was veel te ontdekken ondanks dat het licht voortdurend uitging zodat je weer door de sensor heen moest lopen om verder te kunnen kijken.